Duurzaamheid tussen werkgever en werknemer

Duurzaamheid is het sleutelwoord in veel discussies en het lijkt erop dat het bedrijfsleven dit thema in de afgelopen jaren voluit heeft omarmd. Centraal staan de drie P' s: People, Planet en Profit. Onlangs nog luisterde ik naar een CEO van een multinational, tijdens de Bilderbergconferentie. Hij hield een gloedvol betoog over de wijze waarop zijn bedrijf dit thema centraal stelt.

In de discussie over duurzaamheid gaat het veelal voornamelijk om ecologische duurzaamheid, om de verantwoorde manier waarop producten worden gemaakt. Met andere woorden: halen we spullen op milieuvriendelijke wijze uit de grond en maken we er goede spullen van? Daarnaast gaat het om mensenrechten en dan denken we aan ‘fatsoenlijk werk’ zoals het vermijden van kinderarbeid. Allemaal goede en noodzakelijke initiatieven en ontwikkelingen. Daar wil ik niets aan af doen.
Ik wil het hier echter over een andere vorm van duurzaamheid hebben. De relatie tussen werkgever en werknemer. Voor een gezonde en vitale arbeidsmarkt is die vorm van duurzaamheid van groot belang.

Feit is dat die relatie meer en meer op het spel komt te staan. Werkgevers zijn bekeerd tot flexibiliteit en vereren in toenemende mate de zzp-er als goed voorbeeld van de ondernemende werknemer.
In de ontwikkelingen die wij op de arbeidsmarkt zien, worden de risico’s meer en meer bij de werknemer neergelegd. De ondernemer verlegt het risico en vanuit zijn standpunt kan ik dat begrijpen. Dat zou ik ook proberen... En daarom is het van belang niet alleen op de gevaren van die ontwikkelingen te wijzen, maar ook om die gevaren te bestrijden. Daar voel ik mij als vakbondsman toe geroepen.
Zowel voor werkgever als werknemer is duurzaamheid in de relatie tussen beiden van groot belang. Dat betekent niet terug naar een baan-voor-het-leven, maar wel naar bestrijding van een toenemende 'hire and fire' cultuur, waar het nu op begint te lijken.

Mensen hebben behoefte aan continuïteit als het gaat om de mogelijkheid om je eigen boterham te verdienen. Mensen zien hun werk niet alleen maar als een manier om die boterham te verdienen, maar zij investeren in relaties met het bedrijf, willen ergens bij horen en voelen zich met bedrijf en collega's verbonden. Mensen die ooit ontslagen zijn na een lang dienstverband weten wat ik bedoel. 

Als werkgever investeer je in de cultuur van je bedrijf. Je wilt dat mensen zich als goede en loyale collega's opstellen, je investeert in samenwerking, in opleidingen en synergie. Dat doe je vanuit de wetenschap dat je op die manier de productie en groei van mens en bedrijf bevordert.

Die vorm van duurzaamheid staat op dit moment volop op het spel. Sluipenderwijs wordt de relatie tussen werkgever en werknemer gesloopt onder het mom dat het voor beide partijen goed is en dat de crisis daarom vraagt.

Als we die sloop geen halt toeroepen, betalen wij daar over een aantal jaren een forse rekening voor. De samenleving met een nieuwe vorm van armoede en het bedrijfsleven met een verdwenen esprit en gezonde werkcultuur.
Een bedrijf dat hoog opgeeft van zijn duurzaamheidsbeleid, zal ook deze vorm van duurzaamheid hoog in het vaandel moeten hebben.

Jaap Smit,
CNV voorzitter